मञ्जुश्री बुद्धको मूर्ति

अतीन्द्रिय ज्ञान, अन्तर्दृष्टि र बोधको प्रतीक मानिने बौद्ध धर्मका बोधिसत्व मञ्जुश्रीको यो अत्यन्तै कलात्मक र सूक्ष्म विवरणसहित बनाइएको हस्तनिर्मित मूर्ति हो। परम्परागत हिमालयी शैलीमा निर्मित यस मूर्तिमा उहाँ सुन्दर सजावटयुक्त दोहोरो कमलको आसनमा पद्मासनमा विराजमान हुनुहुन्छ। मूर्तिको सतहलाई चम्किलो २४ क्यारेट सुनको जलपले सजाइएको छ भने उहाँको खुट्टा ढाक्ने गरी झरेको वस्त्रमा फूल र पातका अत्यन्तै मसिनो र जटिल बुट्टाहरू कुँदिएका छन्। उहाँको अनुहारमा शान्त भावमा चिम्लिएका आँखा र मन्द मुस्कान छ, निधारमा आध्यात्मिक दृष्टिको प्रतीक मानिने ऊर्णा (बिन्दु) स्पष्ट देखिन्छ र शिरमा रत्नजडित पाँचवटा पात भएको भव्य मुकुट पहिरिनुभएको छ।

ज्वालाको तरवार (खड्ग): दाहिने हातमा उच्च पारेर समातिएको दुईधारे तरवार मञ्जुश्री बोधिसत्वको सबैभन्दा मुख्य विशेषता हो। यसले अविद्या (अज्ञानता), भ्रम र दुःखको मूल कारणलाई काट्ने तीक्ष्ण प्रज्ञा (बुद्धिमत्ता) को शक्तिको प्रतिनिधित्व गर्दछ। ज्वालाले यो प्रज्ञाले परिवर्तन ल्याउँछ र संसारलाई उज्यालो बनाउँछ भन्ने कुरालाई दर्शाउँछ।

• कमल र ग्रन्थ: बायाँ हात छातीको नजिक वितर्क मुद्रामा छ, जसले बिस्तारै कमलको फूलको डाँठ समातेको छ। फूल बायाँ काँधको छेउमा ढकमक्क फुलेको छ र त्यसको माथि एउटा ग्रन्थ राखिएको छ। यो पुस्तक 'प्रज्ञापारमिता सूत्र' (पूर्ण बुद्धिमत्ताको सूत्र) हो, जसले सत्यको अन्तिम ज्ञानलाई प्रतीक गर्दछ।

• कमलासन: आसनको रूपमा रहेको दुई तहको कमलासनले शुद्धता र दिव्य जन्मलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। कमल हिलो पानीबाट उम्रिए पनि हिलोले नछोएझैं, बोधित्व पनि दुःखले भरिएको हिलो संसारबाटै उत्पन्न भए तापनि त्यसको मैलोले नछोइने शिक्षा यसले दिन्छ।

• बोधिसत्वका आभूषण: गह्रौं कुण्डल, हार, बाहुला र जटिल मुकुटले बोधिसत्वको उच्च पदलाई दर्शाउँछ। बोधिसत्व ती प्राणी हुन् जसले स्वयं बोधित्व प्राप्त गर्दै गर्दा, सबै प्राणीहरूलाई सोही अवस्थामा पुग्न मद्दत गर्न यस संसारमा रहने छनोट गरेका हुन्छन्।